Blijf de naam noemen van degene wie je mist
Feestdagen maken vaak zichtbaar wat er niet meer is.
Niet omdat het leven niet doorgaat,
maar omdat gemis zich juist op deze momenten laat voelen.
Voor mij zit dat niet in grote dingen.
Het zit in iets kleins.
De eerste kerst na het overlijden van mijn moeder had ik de tafel gedekt.
Alles klopte, tot we gingen zitten.
Ik had voor één persoon te veel gedekt.
Dat moment was rauw.
Niet omdat ik het niet wist,
maar omdat ik het ineens zag.
De lege plek maakte het verlies onmiskenbaar echt.
Sinds haar overlijden zijn de feestdagen anders.
Niet minder warm.
Niet minder verbonden.
Maar ze dragen altijd dat stukje gemist met zich mee:
zij is er niet bij.
En soms is het alleen een brok in mijn keel
als we met een oneven aantal aan tafel zitten.
Eenzaamheid zit vaak in het zwijgen
Wat ik bij mezelf merkte, en wat ik in mijn werk ook steeds weer zie,
is dat eenzaamheid in rouw vaak niet ontstaat door het gemis zelf maar door wat we er níét over zeggen.
We willen anderen niet belasten.
We willen de sfeer niet verstoren.
We denken dat we ‘door moeten’.
Maar juist het inslikken van herinneringen
maakt rouw zwaarder en eenzamer.
Voor mij werd het draaglijker toen ik mijn moeder bleef noemen.
Toen haar naam mocht klinken aan tafel.
Toen herinneringen er mochten zijn, juist op die momenten.
Want voor mij geldt dit heel sterk:
Iemand is pas echt weg als er niet meer over diegene gesproken wordt.
Wat ik vaak hoor van mensen in rouw
In gesprekken hoor ik het vaak terug, zeker rond de feestdagen:
Dat mensen zichzelf zijn kwijtgeraakt na het verlies.
Dat ze vooral hebben geprobeerd door te gaan.
Dat verdriet zich vastzet in het lichaam.
En dat ze streng zijn geworden voor zichzelf.
Wat helpt, is niet ‘verder moeten’.
Wat helpt, is verzachting.
Zachter kijken naar jezelf.
En ruimte maken voor wat er gemist wordt, zonder het weg te duwen.
Spreken houdt verbinding levend
Over iemand praten haalt het verdriet niet weg.
Maar het haalt wel de eenzaamheid eruit.
Het zegt:
je hoort er nog bij.
je wordt niet uitgewist.
je leeft voort in herinnering en liefde.
Feestdagen hoeven niet licht te zijn.
Ze mogen echt zijn.
Met lege plekken. Met liefde
Met tranen. Met blijdschap
Met stilte. Met verhalen
Blijf spreken over wie je mist.
Dat is geen blijven hangen.
Dat is blijven verbinden.
Liefs Ramona